داشبورد مدیریتی یا تابلوی مدیریتی چیست؟

داشبورد مدیریتی یا تابلوی مدیریتی چیست؟

داشبورد مدیریتی که ما آنرا تابلوی مدیریتی نیز می نامیم، یکی از ابزارهای مهم مدیریتی است و کمک می کند مدیران در فرآیند تصمیم گیری سرعت و دقت بیشتری داشته باشند.

داشبورد مدیریتی به صورت خلاصه مجموعه ای از تعاریف زیر است:

  • داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، مجموعه‌ای از اطلاعات در قالبهای مختلف شامل خلاصه ها، مقایسه ها، خوشه ها و ترندهای اطلاعاتی است.
  • داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، شامل نمودارها و المانهای مختلف بصری است تا استفاده کنندگان بتوانند در حداقل زمان ممکن و یا به اصطلاح در یک نگاه دانش موجود در داشبورد را درک کنند.
  • داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، با استفاده از موبایل، تبلت یا کامپیوتر متصل به اینترنت می تواند مستقل از زمان و مکان در دسترس استفاده کنندگان قرار گیرد.
  • داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، می تواند با تعریف سطوح مختلف دسترسی در اختیار استفاده کنندگان مختلف قرار گیرد.
  • داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، بر اساس شاخصهای عملکردی و یا به عبارتی شاخصهای کلیدی عملکرد KPI ترسیم می شوند.

زمانی که کلمه داشبورد را می‌شنویم، احتمالا اولین تصویری که در ذهن ایجاد می گردد، درجه ها و عقربه‌های جلوی خودرویمان است. 

داشبورد همان بوردی که هنگام رانندگی با یک نگاه سطحی و سریع به آن وضعیت فعلی خودرو را متوجه می‌شویم. مانند اینکه سرعتمان چقدر است، دمای خودرو چقدر است و …. فلسفه وجودی داشبورهای مدیریتی هم تشابهات زیادی با داشبورد خودرو یا هواپیما دارد.

مدیران سازمان‌ها نیاز دارند که ضمن حفظ کنترل عملیات سازمان، از آنچه که در کسب‌و‌کارشان اتفاق می‌افتد، آگاه باشند. 

همانطور که می‌دانید مدیران ارشد سازمان‌ها معمولا وقت زیادی ندارند و در اکثر مواقع از لحاظ زمانی در مضیقه هستند، به طوری که نمی‌توانند همه اطلاعات را مورد بررسی قرار دهند. به عبارت دیگر داشبورد مدیریتی یک نمایش بصری با درک آسان از شاخصهای سازمان است.

طراحی و  پیاده سازی داشبوردهای مدیریتی به تجربه زیادی نیازمند است. در برخی از مواقع گزارشات بسیار ساده، داشبورد خوانده می شود. لیکن داشبوردها اثربخشی و کارایی متفاوتی دارند و به علت نوع نگاهی که ایجاد می کنند، تصویر بسیار متفاوتی در اختیار مدیران قرار می دهند.

همکاران ما در کلینیک کسب و کار پایش، جهت طراحی و پیاده سازی داشبوردهای مدیریتی اثربخش و نتیجه گرا در کنار شما خواهند بود …

آیا داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، تنها یک گزارش دقیق تر است؟


داشبورد مدیریتی یا تابلو مدیریتی، تنها گزارشات دقیق تری نیست. بلکه آنچه امروز داشبوردهای مدیریتی ارایه می دهند پیش از حضور داشبوردهای مدیریتی قابل حصول نبود. 

همچنین سرجمع شدن اطلاعات سبب ایجاد نگاه مدیریتی یکپارچه می گردد لذا دید مدیران پس از استقرار هوش تجاری تغییر می کند و نیازهای متفاوتی از دانش و بینش کسب و کار را برای تصمیمات بعدی طلب خواهند نمود که البته این مهم به بهینه سازی و بهبود تصمیمات و در نتیجه به بهینه سازی و بهبود کسب و کار منجر می گردد.

انواع داشبوردهای مدیریتی کدام است؟

هر سازمانی بر اساس ساختار و سازمان، فرآیندها، مشتریان، مدل مدل مدیریتی و نوع کسب و کار به برخی از انواع داشبوردهای مدیریتی نیازمند است. 

داشبوردهای مدیریتی برای ایجاد کارایی بهتر و تخصصی‌تر به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هر یک از این انواع داشبورد‌ها می‌تواند نقش خاصی را در سازمان ایفا کند. 

هر سازمان و یا بهتر بگوییم هر بخش سازمانی، بنا بر نیاز خود می‌تواند از همه این داشبوردها یا چند تا از آن‌ها استفاده کند. 

در ادامه به چهار نوع داشبورد مدیریتی موجود اشاره شده و به طور مفصل توضیح داده می‌شوند.

  • داشبوردهای (تابلوهای) استراتژیک
  • داشبوردهای (تابلوهای) عملیاتی
  • داشبوردهای (تابلوهای) تحلیلی
  • داشبوردهای (تابلوهای) تاکتیکی
داشبورد مدیریتی

داشبوردهای (تابلوهای) استراتژیک

در پروسه مدیریت استراتژیک سه فاز داریم :

  • تدوین استراتژی
  • اجرای استراتژی
  • کنترل استراتژی

امروزه در سازمانها، استراتژیها در کتابهای قطور تدوین می شوند اما متاسفانه در قفسه های کتابخانه شرکتها محبوس می مانند. اجرا می شوند لیکن امکان نظارت مستمر بر روی آن وجود ندارد. این داشبوردها کمک می کنند تا استراتژیها کنترل شوند و در داشبوردهای استراتژیک اطلاعات، دانش و بینشی که مربوط به برنامه های استراتژیک شرکت هستند قرار می‌گیرد. بالاترین سطح این داشبوردها جهت هیات مدیره و مدیر ارشد سازمان کاربرد دارد و سرجمعی از داده های سازمان را با نگاه بالادست ارایه می دهد.

سطوح پایین تر این داشبوردها برای ایجاد یک نگاه سرجمع جهت مدیران بازاریابی و فروش، مالی، منابع انسانی و عملیات کاربرد دارد.

داشبوردهای استراتژیک می بایست :

  • خیلی ساده باشند
  • تا جای امکان از رنگ به جای عدد در آنها استفاده شود
  • تعدد KPI ، شاخصهای کلیدی عملکرد و یا KRI، شاخصهای کلیدی ریسک نداشته باشند
  • تا جای امکان بصری و گویا باشند

نکته ۱ : با توجه به اینکه استفاده کنندگان از این داشبوردها مدیران ارشد سازمانها هستند و از قدرت تحلیل بالایی برخوردارند لذا تعدد مسایلی که در طول روز با آن روبرو هستند ایجاب می کند که داشبورد مدیریتی استراتژیک در ساده ترین شکل ممکن باشد.

نکته ۲ : بسیاری از شاخصها در این داشبوردها نرخ به روز رسانی کندتری دارد و دانه بندی فصلی یا شش ماهه دارد که البته پس از استقرار داشبوردهای مدیریت استراتژیک دوره به روز رسانی آن به ماه و یا هفته تقلیل خواهد یافت.

خروجیهای مورد انتظار از داشبوردهای (تابلوهای) استراتژیک:

اگر داشبوردهای مدیریت استراتژیک به درستی توسعه و استقرار یابد می توان :

  • مدیران ارشد سازمان را با نگاه تحلیلی و عارضه یابی و اصولا هوش تجاری همراه نمود.
  • جلوی حدس و گمان مدیران ارشد و جملات کلی که عموما در جلسات مختلف تکرار می کنند می گیرد.
  • زبان مشترک بین مدیران ارشد سازمان ایجاد می کند. به اصطلاح Strategic Communication یا محاوره استراتژیک در سازمان جاری می شود.
  • در منظر مالی و مخصوصا کاهش هزینه ها تاثیر ایجاد می کند.
  • در منظر بازار و مشتریان و مخصوصا رشد فروش موثر است.
  • در افزایش سودآوری و بهره وری تاثیر گذار است.

(نمونه داشبورد مدیریت استراتژیک)

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص داشبوردهای مدیریتی اینجا کلیک کنید.

داشبوردهای (تابلوهای) عملیاتی

داشبورد عملیاتی یکی از انواع داشبورد مدیریتی است که برای نظارت و مدیریت عملیات و فرآیندهای بین بخشی استفاده می شود و نسبت به داشبورد استراتژیک دارای دانه بندی زمانی کوتاه‌تری است و مصرف روزمره تری دارد. از آنجایی که این داشبوردها بر نظارت و کنترل فرآیندهای عملیاتی متمرکز هستند، معمولاً توسط سطوح مدیریتی پایین تر و تیم های عملیاتی کنترل می‌شوند. این نوع داشبوردها رایج‌ترین داشبوردها هستند و داده‌ها و اطلاعاتی را که در زمان واقعی و یا مشخص اتفاق افتاده است را به نمایش می گذارند و همچنین منجر به اقدامات مستقیم‌تر و تجزیه و تحلیل‌های بیشتر می‌شوند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص داشبوردهای مدیریتی اینجا کلیک کنید.

داشبوردهای (تابلوهای) تحلیلی

نوعی دیگر از داشبوردهای مدیریتی، داشبورد‌های تحلیلی هستند که در آن‌ها اطلاعات گسترده‌ای از جای‌جای سازمان مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. در واقع هر بخش از سازمان نیاز به تحلیل داشته باشد از این داشبوردها استفاده می شود. برخی از این تحلیلها به شرح زیر است. لازم به ذکر است در یک داشبورد بسته به مورد از یک یا تعدادی از این ابزارها استفاده می شود.

  • رگرسیون Regression

با استفاده از رگرسیون ترندهای زمانی چک می شود. فرض کنید که می خواهید فروش را در یک بازه زمانی و در قطعه های هفتگی، ماهانه و فصلی مدیریت و کنترل کنید. دیدن داده های فروش در قالب سری های زمانی به صورت ترند می تواند بسیاری از آنالیزها و تصویرها را در ذهن استفاده کنندگان شفاف نماید.

  • خوشه بندی Clustering

با استفاده از خوشه بندی می توانید داده های مد نظر را بخش بندی کنید و بر اساس آن برای هر بخش یک دیسیپلین تعریف کنید. به عنوان مثال فرض کنید که موضوع بخش بندی یا خوشه بندی مشتریان به جاری، فعال، وفادار و از دست رفته است و بعد می خواهید برای هر خوشه یک اقدام تعریف کنید. مثلا به وفادارها یک پیام بزنید و آنها را از پروموشن مخصوص ایشان مطلع کنید و یا …

این ابزار هم در بسیاری از موارد کاربرد دارد.

  • پیش بینی Forecasting

با استفاده از پیش بینی می توانید بر اساس ترند زمانی آینده را پیش بینی کنید. این پیش بینی هم در شرایطی که بتوان از پارامترهای بیرونی صرفنظر کرد قابل استناد و اتکاست. در تحقیقی در بازار نرمال تحلیل داده های بورس فارکس به ما اعداد قابل قبولی از اینده ارایه نمود که پس از گذشت زمان اعداد واقعی با آن انحراف معناداری نداشت.

و حتی موضوعاتی مانند :

  • مقایسه

مقایسه با اینکه ابزار آسانی است لیکن در برخی موارد اسباب بیدار شدن سازمان و دویدن آن می شود به عنوان مثال مقایسه یک داده مثلا داده فروش با مدت مشابه سال گذشته و یا متوسط سال جاری می تواند دید خوبی برای دست اندرکاران فروش ایجاد نماید. لازم به ذکر است با توجه به تورم موجود در کشور مقایسه های فروش تعدادی است و باید از مقایسه های ریالی اکیدا پرهیز نمود.

  • انحراف

بررسی انحراف کمک می کند تا سازمان تلاش کند به نقطه مطلوب برسد و یا از خط کشهای موجود عدول نکند مانند بررسی انحراف داده مالی با بودجه که عدول از خط کش بودجه اسباب افزایش هزینه ها خواهد شد و یا انحراف داده فروش از هدف فروش که انحراف از تارگت اسباب کاهش فروش می باشد.

استفاده کنندگان از داشبوردهای تحلیلی اغلب مدیران میانی سازمان‌ها هستند. اهمیت داشبوردهای تحلیلی در تاثیر آن‌ها بر استفاده از داده‌های تاریخی، نهفته است؛ جایی که تحلیلگران می‌توانند روند‌ها را شناسایی کنند، آن‌ها را با متغیرهای مختلف مقایسه کنند و پیش‌بینی‌ها و اهداف را ایجاد کنند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص داشبوردهای مدیریتی اینجا کلیک کنید.

داشبوردهای (تابلوهای) تاکتیکی

نوع آخر داشبورد‌ها، داشبوردهای تاکتیکی است که برای تجزیه و تحلیل و نظارت بر فرآیندهای انجام شده توسط مدیران سطح میانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این داشبوردها مدیران به صورت منظم و با دانه بندی های زمانی مختلف از تحلیل ها استفاده می کنند تا با توجه به استراتژی سازمان اثربخشی و کارآیی سازمان را بررسی نموده و مدیریت کنند.

به عنوان مثال داشبورد فروش و آنالیز و مدیریت تحقق فروش یک داشبورد تاکتیکی است که در آن مدیران شعبه، مدیران منطقه و مدیر فروش تحقق تارگت را در مناطق مختلف، در زمانهای مختلف و در ویزیتورها چک می کنند.

البته می توان به هر ویزیتور یک داشبورد تاکتیکی فروش و آنالیز و مدیریت تحقق فروش داد که تنها اطلاعات خودش را ببیند و بتواند عملکرد خود را روزبروز بهبود بخشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص داشبوردهای مدیریتی اینجا کلیک کنید.